Nieuws » Verbouw plannen Bartholomeus kerk Beerta

Als u het het plan met de daar bijbehorende foto’s wilt bekijken ga dan naar …Lees verder…. en open de link “Beerta projectplan kerks versie 2 sept 2017

Projectplan voor doorbestemming Bartholomeuskerk in Beerta

DORPSHUIS, BRASSERIE EN BED & BREAKFAST

Beerta projectplan kerk versie 2 sept 2017

September 2017

Projectplan voor de doorbestemming van de kerk van Beerta tot dorpshuis, bed & breakfast en brasserie, met als doel bij te dragen aan leefbaarheid, maatschappelijke samenhang en actief burgerschap in combinatie met toeristisch-recreatieve en sociaal-economische versterking van de regio. Het projectplan is opgesteld door Stichting Oude Groninger Kerken in samenwerking met de vereniging van dorpsbelangen Houd Beerta Leefbaar en kan rekenen op een breed draagvlak binnen de gemeenschap.

INHOUD

Inleiding                                                                                                                                                                             03

  1. Over de kerk 03
  2. Haalbaarheidsonderzoek 04
  3. Het ontwerp 05
  4. Bijdrage aan toeristisch-recreatieve versterking van de regio 07
  5. Bijdrage aan leefbaarheid, maatschappelijke samenhang en actief burgerschap 08
  6. Bijdrage aan sociaal-economische versterking van de regio 09
  7. Samenhang met doelen en uitvoeringsprogramma Waddenfonds 10
  8. Exploitatie en beheer 10
  9. Referentieprojecten 11

Bijlage: programmaconcept

INLEIDING

De begin 16e-eeuwse Bartholomeuskerk in Beerta is in 2003 in bezit gekomen van de Stichting Oude Groninger Kerken. Voor het dagelijks beheer heeft de stichting een plaatselijke commissie in het leven geroepen; een constructie die bij vrijwel alle kerken van SOGK wordt toegepast. In 2011 is het beheer overgedragen aan de Vereniging van dorpsbelangen Houd Beerta Leefbaar, die het Rijksmonument gebruikt voor eigen activiteiten en vergaderingen en aan derden verhuurt voor onder andere concerten en recepties. De koude maanden worden daarbij het liefst gemeden, omdat met het verwarmen van het grote gebouw hoge stookkosten zijn gemoeid. ‘s Winters vergadert Dorpsbelangen in het dorpscafé in plaats van in de kerk.

De Stichting Oude Groninger Kerken en Dorpsbelangen zijn tot de slotsom gekomen dat als gevolg van het niet jaarrond kunnen gebruiken van de kerk onvoldoende inkomsten kunnen worden opgebracht om de vaste lasten te dekken. Toch wil Dorpsbelangen de kerk graag in gebruik houden als dorpshuis. Mede op basis van een haalbaarheidsonderzoek door studenten van de Hanzehogeschool Groningen hebben de Stichting Oude Groninger Kerken en Dorpsbelangen een plan ontwikkeld voor een nieuwe, multifunctionele bestemming: dorpshuis, bed & breakfast en brasserie. In opdracht van de Stichting Oude Groninger Kerken heeft Architectenbureau SATIJNplus in Born een ontwerp gemaakt.

Het plan past binnen het beleid van de Stichting Oude Groninger Kerken,  gericht op wisselwerking tussen behoud van religieus erfgoed en een toekomstbestendige vorm van maatschappelijk hergebruik. De stichting spreekt daarom ook niet van herbestemming, maar van doorbestemming.

  1. OVER DE KERK

De Bartholomeuskerk in Beerta is in 1506 gebouwd ter vervanging van de kerk in het 4 km verderop gelegen Ulsda. Door de oprukkende Dollard zag de bevolking zich genoodzaakt om naar een hoger gelegen plek uit te wijken. Dat was net op tijd, want in 1509 werden in het kustgebied tientallen dorpen voorgoed van de kaart gespoeld door de Cosmas en Damianusvloed. Ook de restanten van de oude kerk in Ulsda kwamen onder een dikke laag Dollardklei te liggen.

De Bartholomeuskerk is een laatgotische, rechthoekige zaalkerk met een vloeroppervlak van maar liefst 25 x 9 meter. In 1806 is op de zuidoosthoek van het kerkterrein een losstaande kerktoren gebouwd, die samen met het oude kerkhof eigendom van de gemeente Oldambt is. In 1861 werd het interieur voorzien van een imposant kerkorgel van de hand van de vermaarde orgelbouwer Petrus van Oeckelen. Het instrument is een van de parels die de provincie Groningen de reputatie van ‘orgeltuin van Europa’ heeft bezorgd.

In 1961 hebben de kerk en het orgel een omvangrijke restauratie ondergaan. Vanuit de gedachte ‘terug naar de oorsprong’ is alles wat niet heel oud was, verwijderd. In 2006 is in opdracht van de Stichting Oude Groninger Kerken groot onderhoud uitgevoerd. Al het pleister- en schilderwerk is toen hersteld. Bij een inspectie in 2015 is vastgesteld dat op de technische staat van het gebouw nauwelijks iets valt aan te merken. Restauratie niet nodig.

Toen het Rijksmonument (nr. 8868) in 2003 aan de Stichting Oude Groninger Kerken werd overgedragen, vervulde het al jaren geen kerkelijke functie meer. Dat neemt niet weg dat de Beerster bevolking zeer aan het markante bouwwerk in het hart van het dorp gehecht is. Het is er de bewoners veel aan gelegen om het monument in stand en vooral toegankelijk en bruikbaar te houden.

Over Beerta

 Gemeente: Oldambt

Aantal inwoners: 2.460

Aantal Rijksmonumenten: 13, waarvan 7 Oldambtster boerderijen

Aantal bedrijven in straal van 5 km rond Beerta: 334

Naar snelweg A7: 4,5 km

Naar NS-station Winschoten: 7 km

2. HAALBAARHEIDSONDERZOEK 

In opdracht van de Stichting Oude Groninger Kerken hebben Leon Bouma en Maarten Kuiper, studenten van de Academie voor Architectuur, Bouwkunde en Civiele Techniek/specialisatie Herontwikkeling Bestaande Gebouwen aan de Hanzehogeschool Groningen onderzocht wat een rendabele invulling van de kerk van Beerta zou kunnen zijn. Daartoe hebben zij gekeken naar de ruimtelijke en technische mogelijkheden, het economisch potentieel in relatie tot regionale ontwikkelingen en de gebruiksbehoefte/het draagvlak in het dorp zelf.

Multifunctioneel gebruik als logies, horeca en dorpshuis kwam als perspectiefrijk scenario naar voren. Met deze combinatie kan het gebouw in ieder geval kostendekkend worden geëxploiteerd, dus met inbegrip van de functie van dorpshuis. De benodigde bouwkundige ingreep is mogelijk omdat de ruimte groot genoeg is en omdat het interieur geen grote historische waarde vertegenwoordigt; het gebouw kan het hebben.

  1. HET ONTWERP

Van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft de Stichting Oude Groninger Kerken in 2015 een plankostensubsidie in het kader van de subsidieregeling stimulering hergebruik monumenten gekregen. Dat geld is gebruikt om een ontwerp voor de doorbestemming van de kerk te laten maken. Deze opdracht is neergelegd bij SATIJNplus Architecten in het Limburgse Born. Dit bureau kan bogen op een grote staat van dienst in complexe her- en doorbestemmingsprojecten, waarbij de levensvatbaarheid van (Rijks)monumentaal vastgoed vaak op basis van functiecombinaties wordt gewaarborgd. Het bureau heeft ruim honderd kerken gerestaureerd en verbouwd. Bekende voorbeelden zijn de boekhandel Dominicanen in de 14e-eeuwse Dominicanerkerk in Maastricht, het Kruisherenhotel in Maastricht in een voormalig 15e-eeuws klooster, Museum Het Schip in Amsterdam (museum voor Amsterdamse School) en het Kloosterkwartier Sittard (horeca, wonen en winkels in twee tegen elkaar aan gelegen kloosters).

Boekhandel Dominicanen, Maastricht                                 Kruisherenhotel, Maastricht

 

Museum Het Schip, Amsterdam                                            Kloosterkwartier, Sittard

 

Programmaconcept kerk van Beerta

Het door SATIJNplus Architecten uitgewerkte programmaconcept is gebaseerd op een gelaagde invulling van de ruimte. De verschillende functies worden ondergebracht in deels van elkaar gescheiden en deels met elkaar verbonden blokken. Op de begane grond is de brasserie gesitueerd (zo’n 100 m² inclusief keuken). Deze is toegankelijk via de zuidgevel, waar ook ruimte is voor een terras. De dorpszaal, toegankelijk via de westgevel,  ligt als een soort loper over de brasserie heen en bestaat uit een 110 m² grote vloer op de begane grond die via een trap annex tribune is verbonden met het op de eerste verdieping gelegen gedeelte van bijna 70 m². Daar bevindt zich de toegang tot de 28 m² grote vergaderruimte. Vanaf een balkon bovenop de vergaderzaal kunnen bezoekers de ruimte ervaren. Aan de overzijde, tegen de noordgevel aan, ‘hangen’ twee erfgoedlogies met elk een oppervlakte van 20 m². Zij zijn toegankelijk via een eigen buitentrap aan de noordgevel en via een brug zijn ze verbonden met het balkon bovenop de vergaderzaal. Hieronder worden wat fragmenten uit het ontwerp getoond; het complete ontwerp is in de bijlage te vinden.

Opbouw in lagen                                                                                  Impressie dorpszaal

Impressie entree brasserie en terras                                             Dwarsdoorsnede

Entree erfgoedlogies                                                                Impressie erfgoedlogies

Kerkzaal in huidige situatie

  1. BIJDRAGE AAN TOERISTISCH-RECREATIEVE VERSTERKING VAN DE REGIO

Met een logies- en horecafunctie, wellicht aangevuld met de functie van Toeristisch Informatiepunt (in Beerta nog niet aanwezig), kan de kerk van Beerta bijdragen aan de toeristisch-recreatieve versterking van de regio. In de afgelopen jaren hebben de gemeente Oldambt en de provincie Groningen daar samen al een flinke impuls aan gegeven. Vooral het ruim 10 jaar geleden aangelegde woon- en recreatiegebied Blauwestad en het Oldambtmeer op nog geen 3 km van Beerta, zijn belangrijke aanjagers geweest. De ontsluiting van het nieuwe gebied heeft een breed scala aan nieuwe fiets-, wandel- en watersportmogelijkheden opgeleverd. Ook zijn sindsdien veel dagrecreatieve voorzieningen tot stand gekomen, zoals jachthavens, een strand en horecavoorzieningen.

Publiekstrekkers in de omgeving van Beerta zijn het kuuroord Bad Nieuweschans, sporen uit de Tachtigjarige Oorlog (Oudeschans), de natuurgebieden Reiderwolde en de Tjamme, het Oldambtmeer en winkelstad Winschoten. Steeds meer mensen ontdekken dit authentieke cultuurlandschap met weidse vergezichten, monumentale boerderijen, dijken en slingerende, groene lintdorpen. Dankzij het boek van Frank Westerman heeft het Oldambt landelijke bekendheid gekregen als de Graanrepubliek.

Actieve inzet op marketing en promotie

De gemeente Oldambt zet actief in op marketing en promotie, evenals op de organisatie van evenementen. In het beleidsplan Toerisme, Recreatie en Evenementen (2010) signaleert de gemeente kansen voor groei op basis van het uitgebreide fiets- en wandelnetwerk, het stelsel van vaarwegen en bijbehorende voorzieningen, de rijke (cultuur)historie, rust en ruimte en de groeiende populariteit van wellness en fitness. Met een veelzijdig en kwalitatief hoogwaardig aanbod kan het Oldambt goed inspelen op trends in vrijetijdsbesteding.

Ook de toeristisch ondernemers rond Blauwestad en het Oldambtmeer zijn zeer actief. In 2004 hebben zij hun krachten gebundeld in het Blauwe Lint en maken zij zich sterk voor een beter toeristisch en recreatief product en actieve gebiedspromotie. Op de website www.blauwelint.nl ontsluiten zij alle informatie over accommodaties, horeca, bezienswaardigheden en activiteiten.

De inspanningen van gemeente en ondernemers werpen volop vruchten af. Het aantal bezoekers vanuit Nederland en Duitsland geeft al jaren een stijgende lijn te zien. Op 19 juni j.l. schreef het Dagblad van het Noorden dat het Oldambtmeer een groeiend aantal Friese watersporters verwelkomt. ‘Het is net zo mooi als in Friesland, maar niet zo druk.’  http://www.dvhn.nl/groningen/%E2%80%98Steeds-meer-Friese-watersporters-op-Oldambtmeer%E2%80%99-22297295.html

Logies, horeca en service in Beerta

De toenemende populariteit van het gebied biedt perspectief voor de combinatie van bed & breakfast en brasserie in de Bartholomeuskerk in Beerta. Het dorp ligt middenin de Graanrepubliek, daar waar het oude cultuurlandschap en het nieuwe landschap rond Blauwestad elkaar raken. Vier populaire fietsroutes voeren pal langs de kerk (bron: www.routeyou.com). In het dorp zijn verschillende, goedlopende restaurants te vinden, een supermarkt en de jachthaven Reiderhaven. Wat ontbreekt, zijn een terrasje waar fietsers en wandelaars kunnen neerstrijken, een gelegenheid om te lunchen en een oplaadfaciliteit voor e-bikers. Ook de overnachtingsmogelijkheden zijn beperkt. Beerta telt één minicamping en, buiten de dorpskern, één bed & breakfast met vier tweepersoonskamers op boerderij Reiertjeshoeve. Beerta beschikt bovendien niet over een Toeristisch Informatiepunt. In overleg met de VVV Oldambt kan deze service wellicht vanuit de kerk worden geboden. Juist door verschillende functies te combineren, kan het recreatief-toeristische voorzieningenniveau worden versterkt; het hele jaar rond, zeven dagen per week, op een centraal gelegen locatie, in een markant historisch gebouw.

  1. BIJDRAGE AAN LEEFBAARHEID, MAATSCHAPPELIJKE SAMENHANG EN ACTIEF BURGERSCHAP

Na de gemeentelijke herindeling in 2010, waarbij de gemeenten Scheemda, Winschoten en Reiderland zijn samengevoegd tot de gemeente Oldambt, zijn alle dorpshuizen in de gemeente geprivatiseerd. Vanwege een structureel exploitatietekort moest het dorpshuis in Beerta begin 2013 haar deuren sluiten. Het gebouw bevindt zich inmiddels in deplorabele staat. Omdat het bovendien particulier eigendom is, is heropening geen optie.

Op de wensenlijst van de Beerster bevolking staat een nieuw dorpshuis op nummer 1; een permanente eigen plek voor de vereniging Dorpsbelangen en tegelijk een geschikte locatie voor feesten, vergaderingen en andere activiteiten van de basisschool, de toneelvereniging en de sportverenigingen. Juist door het dorpshuis voor verschillende partijen en doelen in de gemeenschap te bestemmen, wordt gewaarborgd dat zoveel mogelijk dorpsbewoners er op een of andere manier mee verbonden zijn; iedereen doet mee. Dat is bovendien bevorderlijk voor de onderlinge samenwerking tussen de verenigingen en voor het organiseren van gezamenlijke activiteiten. De inwoners van Beerta voelen zich sterk betrokken bij elkaar en hun omgeving, in het Gronings zo mooi aangeduid als ‘noaberschap’. Een gemeenschappelijke voorziening is nodig om actief burgerschap te faciliteren en te stimuleren.

De Bartholomeuskerk geniet bij alle partijen de voorkeur, mede omdat gebruik de beste waarborg is voor behoud van het monument. Om deze wens kracht bij te zetten, levert de gemeenschap ook zelf een financiële bijdrage. In de zomer van 2017 heeft Beerta van de gemeente Oldambt een deel van het zogenoemde COA-geld toegekend gekregen. Het gaat om geld van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, ter compensatie van het schrappen van plannen voor noodopvang in Beerta. Dorpsbelangen en inwoners hebben besloten om de helft van de 50.000 euro die het dorp ontvangt, te reserveren voor doorbestemming van de kerk.

  1. BIJDRAGE AAN SOCIAAL-ECONOMISCHE VERSTERKING VAN DE REGIO

De gemeente Oldambt valt binnen het programmagebied LEADER Oost-Groningen. Dit Europese subsidieprogramma is gericht op samenwerking in de regio, waarbij in Oost-Groningen is gekozen voor inzet op economie, leefbaarheid en toerisme. Het programma voorziet in ondersteuning van initiatieven van bewoners, ondernemers en organisaties:

  • die zorgen voor een economische impuls
  • die in de vorm van activiteiten of ontmoetingsplaatsen bijdragen aan de sociale cohesie op het platteland en/of
  • die bijdragen aan versterking en verbetering van de toeristische infrastructuur.

Met de beoogde doorbestemming van de kerk van Beerta wordt invulling gegeven aan al deze doelen. Voor beheer en exploitatie wordt samenwerking met een commerciële partij gezocht (zie hoofdstuk 8), waarmee nieuwe werkgelegenheid ontstaat. De deelfunctie ‘dorpshuis’ levert een belangrijke bijdrage aan de sociale cohesie in Beerta waar, zoals al aangegeven, geen dorpshuis meer is en waar de behoefte aan zo’n voorziening groot is. De in dit document beschreven plannen kunnen rekenen op een breed draagvlak. In de derde plaats wordt de toeristische infrastructuur versterkt dankzij een aantrekkelijke pleisterplaats langs diverse toeristische routes in combinatie met bijzondere overnachtingsmogelijkheden. Met deze innovatieve invulling van de kerk worden meerdere doelgroepen tegelijk bediend. Uitgangspunt is dat de organisatie professioneel wordt gerund en voldoende omzet genereert om onafhankelijk van subsidies te kunnen bestaan en om ten minste één volwaardig inkomen op te leveren. Eigenaar de Stichting Oude Groninger Kerken blijft verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van het Rijksmonument als zodanig, in casu het exterieur. Vanuit de vereniging Dorpsbelangen is grote bereidheid om met de toekomstige exploitant mee te denken over de programmering en om daar op vrijwillige basis ondersteuning bij te bieden. Andere partijen met wie in ieder geval samenwerking zal worden gezocht, zijn het samenwerkingsverband Blauwe Lint, Marketing Groningen, VVV Oldambt en lokale verenigingen.

  1. SAMENHANG MET DOELEN EN UITVOERINGSPROGRAMMA WADDENFONDS

Met de doorbestemming van de kerk van Beerta wordt bijgedragen aan een aantal doelen van het Waddenfonds, zoals omschreven in het Uitvoeringsprogramma 2017-2026:

  • Thema 2: Werelderfgoed, cultuurhistorie en landschapsontwikkeling, themalijn Versterking van cultuurhistorisch erfgoed
  • Thema 4: Duurzame recreatie en duurzaam toerisme, themalijn Beleven en zichtbaar maken.

Daarnaast sluit het plan aan op de doelen van het Budget Lokale Innovaties.

  • Versterking van cultuurhistorisch erfgoed

Beerta ligt in het Oldambt, het jonge zeekleigebied waar dorpen in een ring rond de voormalige Dollardboezem liggen. De kernwaarden van het Waddenkustgebied – ruimte, uitgestrektheid, stilte, duisternis, vergezichten en openheid – zijn hier ten volste beleefbaar. Beerta vormt een van de dorpssilhouetten die zo kenmerkend zijn voor het gebied. Letterlijk hoogtepunt is de losstaande toren van de Bartholomeuskerk.

Vanuit haar eigen perspectief vertelt de kerk van Beerta het verhaal van het Waddenkustgebied, in het bijzonder waar het de in het Uitvoeringsprogramma benoemde rode draden ‘strijd en omgang met de zee’ en ‘religieus erfgoed’ betreft. De kerk dankt haar bestaan aan het in de middeleeuwen steeds verder oprukken van de Dollard en de castrofale stormvloeden waar het gebied onder te lijden had. Beerta lag hoog genoeg om het water het hoofd te bieden en werd begin 16e eeuw door de bevolking uitgekozen als veilige plek voor de bouw van een kerk. In 1509 was het jonge bouwwerk getuige van de Cosmas en Damianusvloed die een einde maakte aan de bewoning van een groot deel van het Dollardgebied. Dat in de omgeving naar schatting ruim 30 verdronken dorpen onder de klei verborgen liggen, spreekt nog altijd sterk tot de verbeelding van bewoners en bezoekers. Waar veel sporen van dat verhaal voorgoed zijn uitgewist, staat de kerk van Beerta nog altijd fier overeind. De beoogde functies vormen een waarborg voor het behoud van dit religieuze erfgoed.

  • Duurzame recreatie en duurzaam toerisme – beleven en zichtbaar maken

De beoogde multifunctionaliteit van de kerk van Beerta vergroot in de eerste plaats de beleefbaarheid van het Rijksmonument voor meerdere doelgroepen: bewoners, fietsers, wandelaars, bezoekers van in de kerk georganiseerde evenementen en B&B-gasten. Uitgangspunt in de exploitatie is kwalitatief hoogwaardig gastheerschap; zowel waar het de geboden faciliteiten zelf betreft, als waar het om gebiedspromotie gaat. Mede dankzij de gunstige ligging van deze pleisterplaats langs recreatieve routes ligt een wat bredere publieksfunctie voor de hand. De kleinschalige horecavoorziening en de bed & breakfast zullen dag- en verblijfsrecreanten aantrekken, wat zich uitstekend laat combineren met een functie van Toeristisch Informatiepunt. Over de mogelijkheden daartoe zal nader overleg worden gevoerd met de VVV Oldambt. Zoals in hoofdstuk 8 wordt beschreven, wordt bij de selectie van een exploitant grote waarde gehecht aan affiniteit met het landschap en de cultuurgeschiedenis van het gebied. De worteling in het gebied zal via streekproducten eveneens herkenbaar zijn op de menukaart van de brasserie.

  • Lokale innovatie

Sinds de sluiting van het dorpshuis van Beerta hebben de Vereniging Dorpsbelangen, de basisschool en plaatselijke verenigingen grote behoefte aan een geschikte locatie voor vergaderingen en activiteiten. Met de functie van mooie kamer van het dorp geeft de kerk een impuls aan de vitaliteit van de lokale gemeenschap en de samenwerking tussen partijen die daar een rol in vervullen. Met de doorbestemming wordt bovendien een bescheiden bijdrage geleverd aan de lokale werkgelegenheid in combinatie met mogelijkheden voor werkervaringsplekken en vrijwilligerswerk. In de nog in voorbereiding zijnde Dorpsvisie spreekt de vereniging Dorpsbelangen daarnaast de wens uit tot oprichting van een lokale energiecoöperatie, waarbij in eerste instantie zal worden gekeken naar een duurzame energieoplossing voor de grotere gebouwen in het dorp, waaronder de kerk (zie ook hoofdstuk 8).

  1. EXPLOITATIE EN BEHEER

Voor beheer en exploitatie van de kerk hanteert de Stichting Oude Groninger Kerken de volgende uitgangspunten:

  • Professioneel beheer, bij voorkeur door een partij met een horeca-achtergrond in combinatie met sociaal-maatschappelijke betrokkenheid, affiniteit met het landschap en de cultuurhistorie van het Oldambt en gedrevenheid om bezoekers daarover te vertellen en de weg te wijzen.
  • Ruimte voor inzet van lokale vrijwilligers en stagiairs (werkervaringsplaatsen).
  • Inkomsten uit omzet brasserie, erfgoedlogies en ruimteverhuur (o.a. aan Dorpsbelangen).

Energie

In de huidige situatie gaat het verwarmen van de kerk met hoge stookkosten gepaard. Dankzij de voorgestane indeling in compartimenten wordt deze kostenpost alvast aanzienlijk beter beheersbaar; alleen die ruimtes die op een bepaald moment in gebruik zijn, worden verwarmd. Daarnaast verkent de vereniging Dorpsbelangen de mogelijkheid van het opzetten van een lokale energiecoöperatie. Eind 2017 levert de vereniging een Dorpsvisie bij de gemeente Oldambt in waarin dit thema nader zal zijn uitgewerkt. Op grond van de hoge energiekosten is de kerk een van de gebouwen in Beerta waarvoor een duurzaam alternatief zeer wenselijk is. Dat geldt eveneens voor het verzorgingshuis en de basisschool. Deze ambitie is in lijn met de koers van de provincie Groningen, gericht op lokale en duurzame opwekking van 20% van de totale energiebehoefte in 2020.

  1. REFERENTIEPROJECTEN

Eerder gerealiseerde doorbestemmingsprojecten van de Stichting Oude Groninger Kerken met een vergelijkbaar karakter in Leegkerk, Klein Wetsinge en Appingedam (synagoge) laten zien dat kleinschalig religieus erfgoed op basis van professioneel beheer rendabel te exploiteren is.

 

 

 

 

 

 

 

Reacties zijn gesloten.

2011-2015 © Vereniging van Dorpsbelangen "Houd Beerta Leefbaar"     disclaimer  |  info@dorpsbelangenbeerta.nl